‘İntizam’, her yerde ve her zaman derli, toplu ve düzenli olmak demektir.

İntizam, ilk önce toplumun düzenli kalmasını sağlayan dine ve din kurallarına bağlı kalmak, ikinci olarak da bir hata işlendiği zaman derhal o hatadan dönmek veya döndürülmek sonucu doğar.

Toplumun düzenini normal bir ölçüde tutmak, Allah (c.c.)’ın insanların selameti için ortaya koyduğu emir ve yasaklara, kanunlara ve yöneticilere aittir. Bunun üzerine çıkıp Allah’ı, kanunları ve toplumun mutluluğu için çalışanları dinlemeyenler derhal insanların gözünde değer kaybederler. Ahlâk ilmine göre intizam, işleri layık olduğu şekilde takdir ve tasvip ile toplum yararına uygun olarak tertip ve düzene sokmaktan ibarettir.

İş bilen insanların düzenli oluşları ev idare tarzından belli olur. Ev yönetimi düzenli olmayan kişilerden düzenli iş beklemek, çorak topraktan ürün beklemeye benzer. Söz ile dünyaya düzen vermeye kalkan kimi insanların evlerindeki düzeni bile sağlayamadıklarını şair, ‘Laf ile verirler dünyaya nizamat, bin türlü teseyyüp bulunur hanelerinde’ mısralarıyla çok güzel dile getirmektedir. (1)

-----------------------------

(1) Tasvir-i Ahlâk, A. Rıfat