Alış verişte karşı tarafa hoşgörülü davranıp kolaylık göstermek İslâm’ın istediği bir davranış şeklidir. Bu konuda çok sayıda hadis-i şerif rivayet edilmiştir:

“Allah Teâlâ alırken, satarken ve ödemede bulunurken kolaylık gösterene merhamet eder.” [1]

“Sizlerden önce yaşamış olan bir kişi, alırken, satarken ve tahsilat yaparken kolaylık gösterdiğinden dolayı Allah onu bağışladı.” [2]

Ödeme güçlüğü çeken borçlu konusunda ise Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “Borçlu darlık içinde ise, rahata çıkıncaya kadar bekleyin. Bağışta bulunmanız sizin için daha hayırlıdır. Bunu bir bilseydiniz.” [3]

Ödeme güçlüğü içinde olan Müslüman kardeşine yardımcı olma konusunda çok sayıda hadis-i şerif rivayet edilmiştir:

“Yüce Allah ödeme sıkıntısı çeken borçluya zaman tanıyan veya onun borcunu sileni arşının gölgesinde misafir eder.” [4]

“Kendisine bol bol dünyalık verilmiş olan bir kul öldükten sonra ahirette Allah’ın huzuruna çıkarıldı. Yüce Allah kendisinden hiçbir şey gizli kalmamasına rağmen o kişiye şöyle buyurdu: ‘Dünyada neler yaptın?’ O kul, Rabbim bana malından ol bol verdin. Ben de alış veriş yaparken insanlara ikramda bulunur, imkânı olanlara kolaylık sağlar, sıkıntıda olanlara ise süre tanırdım’ dedi. Bunun üzerine Allah Teâlâ, “Bu bana daha çok yaraşır, o kuluma ikramda bulunun dedi.” [5]

Bütün bu hadis-i şeriflerden anlaşılmaktadır ki, ödeme güçlüğü içinde olan borçluya kolaylık sağlamak Müslüman’ın güzel ahlâkındandır. O bunu yaptığı takdirde hem Allah (c.c.) rızasını kazanmış olacak hem de bulunduğu çevre içerisinde sevilen bir insan ve iş adamı olacaktır. Böyle davranması hem ahreti ve hem de dünyası için hayırlı olacaktır. Aksi halde merhametsiz, insanlara fırsat vermeyen ve kendi çıkarlarını her türlü değerin üstünde gören maddeci bir insan konumuna düşecek ve bu durum onu dünya ve ahirette pişmanlık sonucuna götürecektir.

Ne mutlu zordaki borçlusunu sıkıştırmayan ve ona yardımcı olanlara!

[1] Buhari, Büyu, 16.

[2] Buhari, Büyu, 76.

[3] Bakara sûresi, 2/278-280.

[4] Müslim, Zühd, 18.

[5] Müslim, Müsakat, 6.