Unity
Birlik. Tasavvufta he şeyi bir olarak ve bir içinde, nesneleri Allah ile görmek. Mutasavvıfın gerçekliği tam olarak ıkavradıktan sonra ulaşabileceği bir haldir.
Tasavuf anlayıışına göre vahdete ulaşabilmesi için dört engelin ortadan kaldırılması gerekir. Bu eylem, dört kirlilik halinden arınmayı, dile getirir. İlk engel, bedenin ve giysilerin, kirli oluşudur. Beden ve giysilerin kirliden arındırılması vahdete doğru atılan ilk adımdır. İkinci engel, gönülde yerleşen günah ve vesveselerin oluşturduğu kirliliktir. Gönül, günah ve vesvese kirinden arındırılarak, Allah için hazırlanmalıdır. Üçüncü engel, kötü huyların oluşturduğu ahlaki kirliliktir. Kötü huylar insani hayvanlar düzeyine indirir. Ahlaki kötü huylardan kurtararak hayvanlık düzeyinden çıkılmalıdır. Dördüncü engel, Allah dışındaki varlıkların oluşturduğu sırdaki kirliliktir. Sırrı Allah dışındaki varlıklardan arındırarak orada yalnız Allah’a yer vermelidir. Bu dört arınmadan sonra mutasavvıf, vahdet sırlarına ulaşabilir. Ne var ki, vahdetin de çeşitli dereceleri vardır. Bunlar vahdet-i kusud, vahdet-i şuhud vahdet-i vücud adını alır.
Vahdet, tasavvuf düşüncesinde, varoluşun şudur (türüm) yoluyla Allah’tan çıkış mertebelerinden birinin de adıdır. Tenezzülat ya da tecelliyat denilen sudurun çok sayıda mertebesinden söz edilir. En yaygın kabule göre tecelliyatın yedi mertebesi vardır. Bu yedi nertebeyi la- taayyün taayyun-i evvel, taayyuni sani, taayyuni ervah, taayyumi misal, nerteb-i şahadet ve mertebe-i insan oluşturur. Taayyuni evvel mertebesi vahdet nertebesidir. Vahdet mertebesinde Allah, sıfat ve isimlerini toplu şekilde bilir. Sıfat ve isimler henüz ayrışmamıştır ve zatta içkindir. Tüm varlıkların kökleri de bu mertebede ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle vahdet mertebesine hakikat-i Muhammediye, maden,i kesret, menşe-i siva ve uluhiyyet gibi adlar da verilmektedir.