‘Bahane’, ileri sürülen, yerinde olmayan sebep ve uygun düşmeyen özüre denir.

Aynaya bakıp ileri sürdüğü bahaneler ne kadar ince ve kibar olursa olsun kişi bunların aslında aynadaki başına kendisi tarafından indirilmiş birer tokmak ve sonunda meydana gelecek şeyin kendi kendine yenilgi olduğunu bilir de bildiği halde susar ya da bir özür ileri sürmeye mecbur olur.

Tilki bile tuttuğu horozu yemek için bir bahane arayıp: ‘Senin sabahları ötmenden gayen halkı uyandırıp beni yakalatmak değil miydi?’ diyerek başını koparırmış.

Kurnaz ve dikkatli kin güdenlere rakiplerini helake düşürmek ve tembel ve yalancı dostlara yardımdan kaçınmak için bahane, büyük bir sermaye olabilirse de bunun hiçbir kârı yoktur. Kâr ancak doğru söyleyip doğru gitmekte ve hileyi kendine düşman bilmektedir.

Her şeye bir bahane bulan üstad, çırak yetiştiremez. Her yapılan şeyi kusurlu gören, gönül azabından kurtulamaz ve zamanla söz ve davranışları etkisini kaybeder.