‘Mübâlağa’, bir şeyi veya bir kimsenin durumunu büyülterek söylemek, yani onun özelliklerini açıklamakta aşırı gitmek, olduğundan fazla göstermek demektir. Türkçemizdeki ‘abartma’ kelimesinin karşılığıdır.

Kur’an-ı Kerim’de buyurulur: “Ey inananlar, niçin yapmayacağınız şeyi söylüyorsunuz? Yapmayacağınız şeyi söylemek, Allah katında en sevilmeyen bir şeydir.” (Saf sûresi, /2-3.)

Bu ayette, inananların yapmayacakları şeyleri söylememeleri, abartmalardan kaçınmaları istenmekte ve abartmalarla övünmeye çalışmanın, Allah (c.c.)’ın gazabına neden olacağı bildirilmektedir.

Dünya işlerinde abartma, aşırılık günah olduğu gibi, dinde de aşırık kabul edilebilir değildir. Çünkü dinde aşırılık, dini zorlaştırır, tevhid dininin şirke karışmasına neden olur. Nitekim geçmişteki aşırılıklar, dinleri yozlaştırmıştır. Yahudilerin aşırılığı, birçok helal şeyin haram kılınmasına, dinin zorlaşmasına ve evrenselliğini kaybedip küçülerek milli bir karakter kazanmasına neden olduğu gibi, Hristiyanların aşırı derecede İsa (a.s.) sevgisi O’nu tanrılaştırmaya kadar götürmüş, böylece Allah (c.c.) inancı, ‘teslis’ (baba, oğul ve ruhu’l-kudüs şeklindeki üçlü İlah inancı) gibi bir şirk inancına bürünmüştür. Bundan dolayı da Kur’an, Kitap ehlini (Hristiyan ve Yahudiler) aşırılıktan kaçındırmıştır.

Bir dostun hayır ve yararı için biraz mübâlağa etmekte sakınca yoksa da, içine yalan karışması zorunlu olacağı ve dinleyenin de bunun mübâlağa olduğunu anlayıp gayret ve yardımını kesme sonucunu doğuracağından terk edilmesi ve sözün aşırılıktan uzak bir şekilde doğruca söylenmesi daha uygundur. Çünkü doğru sözün etkisi her zaman daha fazla olur.

Özellikle, bir kişiyi eleştirmekte, kötülemekte mübâlağa etmenin çok zararlı olduğunu ve sonucunun münafıklığa varacağını kimse inkâr edemez. (Tasvir-i Ahlâk, Ahmet Rıfat)

Abartma hastalığından kurtulmanın yolu, gerçekleri olduğu gibi görüp buna göre başkalarına konuşmanın her zaman için kişiyi onurlu yapacağını, yalan ve abartının kesinlikle zaman içinde ortaya çıkacağını düşünmektir.