Allah’ın yarattığı canlılara karşı insanda varolan acıma, merhamet etme duygusu.

İnsandaki şefkat duygusunun kaynağı, Allah’ın Rahman, Rahim, Erhamurrahimin isimlerinde ifadesini bulan ilâhi rahmettir: “Rahmetim her şeyi kapsamıştır” (El-A’raf, 7/156). Yeryüzündeki bütün canlılar Allah’ın rahmet ve şefkatiyle varlıklarını devam ettirirler.. Allah rahmeti yüz parçaya ayırdı; doksan dokuzunu kendi katında tuttu, birin dünyaya indirdi. Bütün canlılar bu bir parçadan istifade ederek hem cinslerine şefkat gösterirler. At, yavrusu memesini emerken başına değmesin diye ayağını kaldırırlar” (Buhari, Edep, 19) hadisi, bu duygunun sadece insanlara has olmayıp, hayvanlarda da bulunduğunu açıklamaktadır.

Bütün canlıların hissettiği bu duyguyu, onların en üstünü (eşref-i mahlûukat) olan insanın daha güzel bir şekilde hissetmesi gerekir. Zaten İslâm, hâlika (yaratana) hürmet- mahluka (yaratılmışlara) şefkat temellerine dayanan bir dindir. Çünkü mahlukatın hepsi Allah’a aittir. İyi bir müslümanın müşfik (şefkatli) olması gerekir. Çünkü Peygamberimiz; Büyüklerini saymayan, küçüklerini sevmeyen bizden değildir (bize kayık bir müslüman değildir) (Tirmizi, Birr, 15) buyurmaktadır. “İnsanlara acımayana Allah da acımaz” (Müslim, Fedâil, 66) ve merhamet etmeyene merhamet edilmez” (Buhari, Edep, 18) hadisleri de,şefkat ve merhametin ne yüce bir davranış olduğunu göstermektedir.

“Müminler birbirlerini sevmede, acımada, korumada bir vücut gibidir. Vücudun herhangi bir organı rahatsız olur, diğerleri de bu yüzden hasta olur; ateşlenir ve uykusuz kalır” (Buhari, Edep, 19) hadisine göre müslümanın şefkati öncelikle müminleri kucaklamalı, fakat diğeri insanları, hatta hayvanları da içine almalıdır.

Çocuklara, yaşlılara, hastalara, dul ve yetimlere, kimsesiz ve güçsüzlere, kölelere,, hayvanlara, büyük bir şefkat, sevgi ve merhamet besleyen Hz. Peygamber, bu konuda da bize en güzel örnekleri sunmuştur. Peygamberimiz bazen namazda uzun okumak ister, fakat duyduğu çocuk sesi sebebiyle, annesi cemaatte olabilir diye kısa keserdi. Sadece kendi çocukları ve torunları değil, gördüğü, rastladığı bütün çocukları sever, okşar, öper, onlarla şakalaşırdı. Köle ve cariyelere müşfik davranır, başkaların da böyle yapmasını isterdi. Hayvanlara taşıyamayacağı yükler yüklememelerini, onlara eziyet etmemelerini, yüzlerine vurmamalarını, onlar boğazlarken, eziyet çektirmneden, en güz